#8M in Cuba: Cubaanse vrouwen in de frontlinie

Isabel en Mairelys werken in de rode zone, waar ze zorgen voor COVID-19 positieve kinderen. Dagmar en Verena ontwerpen en testen Cubaanse vaccins. Beatriz en Tamara organiseren managementtrainingen over de aanpak van nieuwe uitbraken van het coronavirus. Lisa en Aymée verwelkomen baby's in de wereld met een glimlach, zelfs met mondmaskers.

Leticia en Rosy gaan elke dag op pad om te vertellen over de uitdagingen van het land. Miriam en Diana proberen het universitair onderwijs buiten het klaslokaal te organiseren. Adriana en Lisett leveren belangrijke publieke diensten zodat het leven niet tot stilstand komt. Oday en Ailin jongleren tegelijkertijd met telewerken en kinderopvang. Cinthya en Vicky staan aan het hoofd van een eigen onderneming die midden in de pandemie zijn geboren. Het zijn deze Cubaanse vrouwen die het dagelijkse leven doen draaien. 

Na bijna twaalf maanden sinds het coronavirus het Cubaanse leven beheerst , vieren ze ook in Cuba deze 8 maart, een anders dan andere Internationale Vrouwendag. De pandemie, die de spelregels over de hele wereld veranderde, bracht ook sluimerende conflicten op het gebied van de genderproblematiek aan het licht. Het is daarom geen toeval dat de Verenigde Naties deze dag wijden aan de rol van vrouwelijke leiders in het streven naar een gelijkwaardige toekomst, gekenmerkt door COVID-19. UN Women riep op om de enorme inspanningen die zij leveren in het licht te stellen en hun capaciteiten te versterken.

Cubaanse vrouwen in de frontlinie tegen COVID19

Ook in Cuba , staan de vrouwen in de frontlinie van de bestrijding van de ziekte: zij maken meer dan 70% uit van degenen die in de gezondheidssector werkzaam zijn. Velen van hen werken in ziekenhuizen en isolatiecentra, voeren tests uit voor specifieke diagnose van het virus, of maken deel uit van de medische brigades die naar verschillende landen zijn gegaan om hen te helpen in de strijd tegen de pandemie.

De prominente plaats die ze in de maatschappij innemen , gaat echter niet altijd gepaard met een billijke verdeling van de verantwoordelijkheden binnen het gezin. Als gevolg daarvan hebben vrouwen nog steeds te maken met dubbele shiften. Naast de overbelasting van huishoudelijk en verzorgend werk voor vrouwen is het ook belangrijk om de huidige economische transformaties die Cuba momenteel beleeft, ook te evaluerren vanuit een genderperspectief. Te midden van een heroriëntering van de overheidsbedrijven en de groei van het privé initiatief en de coöperaties is het dringend noodzakelijk de sociale integratie van vrouwen te bevorderen en te voorkomen dat er negatieve gevolgen zouden ontstaan op vlak van de gelijkheid tussen mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt.

Andere uitdagingen waar Cuba voor staat zijn de toename van vroegtijdige relaties en tienerzwangerschappen, seksisme op sociale media en binnen de populaire cultuur en het voortbestaan van stereotypen in de Cubaanse samenleving, wat een bedreiging vormt voor het proces van volksraadpleging over de nieuwe gezinswet.

Strijd tegen het geweld op vrouwen een versnelling hoger

Tegelijkertijd moet de strijd tegen geweld op vrouwen meer gecoördineerd aangepakt worden, wat ook een betere wettelijke behandeling ervan inhoudt. Vertrekkende van intimidatie en psychologisch geweld binnen relaties tot gender-gerelateerd geweld tegen vrouwen blijft het wel een reëel probleem in het land. De pandemie doet die spanningen nog toenemen. Volgens de recentste nationale enquête over gendergelijkheid, uitgevoerd door het nationale bureau voor statistiek en informatie (ONEI) en het onderzoeksbureau van de FMC (Federatie van de Cubaanse vrouwen), meldde 39,6 procent van de ondervraagde vrouwen op enig moment in hun leven te zijn geconfronteerd met geweld in de context van hun partnerrelatie.

Anderzijds meldde het Cubaanse nationale verslag over de naleving van de 2030-agenda voor duurzame ontwikkeling in 2019 een feminicide (vrouwenmoord) cijfer van 0,99 per 100.000 vrouwen van 15 jaar en ouder voor 2016. Dit zijn de meest recente gegevens die de omvang illustreren van een probleem dat niet altijd zichtbaar is in het land.

Nationaal actieplan voor de verbetering van de positie van de vrouw

Cuba stelt n.a.v. 8 maart een nationaal programma voor de verbetering van de positie van de vrouw (PAM) voor. Alle maatregelen op de verschillende beleidsdomeinen worden verzameld in één volwaardig actieplan van 44 maatregelen. Daarin wordt bvb. expliciet erkend dat er in de Cubaanse samenleving nog steeds uitingen van geweld bestaan, die verband houden met de ongelijke machtsverhoudingen die een erfenis zijn van het machismo. Een van de belangrijkste werkterreinen is dan ook het wetgevend kader op dit gebied.

Een ander actiedomein is vrouwen op de arbeidsmarkt. Meer dan 1 miljoen Cubaanse vrouwen zijn inactief. Dit is te wijten aan de vergrijzing van de Cubaanse samenleving. Veel bejaarden zijn vrouwelijk, maar jongere vrouwen staan daarom grotendeels in voor de fulltime verzorging van de oudere familieleden en kunnen daarom niet gaan werken. Daaraan gekoppeld is de verhoging van het aantal creches en andere opvangverblijven noodzakelijk. Het huidige aantal kan niet aan de vraag voldoen.